AI om de netheid van de Brusselse straten te objectiveren
2 juni 2026
Net Brussel, gesteund door Fost Plus, lanceert opnieuw het CortexIA-project in Brussel. Deze in Zwitserland ontwikkelde technologie combineert artificiële intelligentie met camera's op netheidsvoertuigen om afval op de openbare weg te detecteren en te kwantificeren. Na een eerste proeffase in 2024, waarbij vier vrachtwagens met evenveel camera's 144 km wegen doorkruisten om de netheid objectief te beoordelen, gaat het project nu een stap verder: de technische middelen zijn verviervoudigd en de perimeter is vijf keer zo groot. Deze nieuwe fase, gecoördineerd door Net Brussel, wordt uitgevoerd in samenwerking met de Stad Brussel en de gemeenten Anderlecht en Elsene.
Sinds 19 mei zijn een vijftiental vrachtwagens, voornamelijk vuilniswagens die bijna dagelijks worden ingezet voor het legen van openbare afvalbakken, uitgerust met camera's en computers. Doel: de netheid meten op meer dan 703 kilometer wegen. Deze voertuigen worden ingezet door de Stad Brussel, de gemeenten Anderlecht en Elsene, alsook door Net Brussel.
Het project schaalt op
Het systeem dat op deze voertuigen is gemonteerd, is ontwikkeld door een Zwitserse start-up die deze oplossing al aan verschillende Europese steden heeft geleverd. Concreet maakt de tool gebruik van artificiële intelligentie om afval op de openbare weg, inclusief de trottoirs, te lokaliseren en te tellen.
Dankzij deze samenwerking tussen het Gewest en de gemeenten is de perimeter niet alleen vijf keer zo groot als tijdens het eerste proefproject, maar biedt het ook een meetgebied dat veel representatiever is voor de Brusselse realiteit, aangezien het zowel gemeentewegen en -steegjes als grote regionale verkeersaders zoals de Waterloosesteenweg, de Zuidlaan, de Bergensesteenweg en de Lambermontlaan omvat.
Gedurende een jaar zullen de camera's het afval identificeren dat het vaakst wordt aangetroffen in het betroffen gebied (sigarettenpeuken, papier en plastic, blikjes, hondenpoep, kleine verpakkingen, enz.) en dit koppelen aan in kaart gebrachte locaties en tijdstippen.1
Op de kaart met de doorkruiste zones werkt de Clean City Index (CCI) met een schaal van 0 tot 5. De netheid van de wegen waar de 16 vrachtwagens passeren, wordt weergegeven aan de hand van kleurcodes.
Groen staat voor een zeer propere weg, oranje wijst op een bevredigende netheid en rood voor een weg die als onvoldoende schoon wordt geclassificeerd.
.jpg)
Beter meten om beter op te treden
Net Brussel is van mening dat deze oplossing, met het oog op het delen van informatie en transparantie, potentieel een solide basis vormt om de netheid van de wegen te objectiveren en een nieuwe aanpak voor het beheer van de netheid in het Brussels Gewest te ontwikkelen. Dit dispositief heeft met name twee doelstellingen:
- De inzet van de reinigingsploegen optimaliseren
Het doel is om personeel en voertuigen te verplaatsen van zones die voldoende schoon zijn naar zones die dat minder zijn. Dankzij de geautomatiseerde analyse van de netheid kan de tool vaststellen of de reinigingsfrequenties, die tot nu toe gestandaardiseerd waren, onvoldoende, aangepast of buitensporig zijn.
2. De impact van overheidsmaatregelen op het gebied van stadsnetheid meten
Het doel is ook om met behulp van deze technologische tool te bepalen in hoeverre structurele maatregelen (bewustmaking, rationalisering van afvalbakken, bekeuringen) en eenmalige acties de openbare netheid daadwerkelijk verbeteren. Maatregelen voor operationele optimalisatie, zoals het aanpassen van de veegfrequenties, avondrondes of de herverdeling van de teams, zullen eveneens worden geanalyseerd.
Meer in het algemeen heeft het project, dat door Fost Plus voor een bedrag van 230.000 euro wordt gefinancierd, tot doel de coördinatie tussen het Agentschap en de gemeenten verder te versterken. De meetindicator (CCI) zou mogelijk een gemeenschappelijk evaluatie- en stuurinstrument kunnen worden. De eindevaluatie van het project vindt plaats in het voorjaar van 2027 en zal uitwijzen of het al dan niet relevant is om de oplossing in het hele Brussels Gewest uit te rollen.
Audrey Henry, Staatssecretaris belast met Openbare Netheid : “De openbare netheid stapt het tijdperk van artificiële intelligentie binnen. Dankzij CortexIA maken we de stad niet langer schoon op basis van vaste patronen, maar op basis van de situatie op het terrein. De verzamelde gegevens maken een gerichte aanpak mogelijk. We stappen over van een beheer op basis van vaste routes naar een Gewest dat zich voortdurend aanpast aan de behoeften. Dit is de toekomst van de stedelijke netheid, en die begint vandaag dankzij een solide samenwerking tussen de gemeenten en het Gewest.”
FOST PLUS : “Via Fost Plus engageren verpakkingsproducenten zich in de strijd tegen zwerfvuil, samen met de gemeenten en het Brussels Gewest. Ze stellen in 2026 een bedrag van 1 miljoen euro ter beschikking voor de financiering van een actieplan. In dat kader ondersteunt Fost Plus het CortexIA-project voor 218.000 euro. Voor Fost Plus is een zwerfvuil op straat een verpakking die aan inzameling en recyclage ontsnapt — en dus verloren waardevolle grondstof.
Anas BEN ABDELMOUMEN, Schepen van Openbare Netheid :
« Met onze deelname aan dit pilootproject herbevestigen we onze ambitie om ons netheidsbeleid nog meer te voeren op basis van objectieve en betrouwbare data, om zo de netheid van onze Stad fundamenteel te verbeteren. Als aanvulling op de expertise en ervaringen van onze medewerkers op het terrein en de meldingen van onze inwoners, zal dit AI-systeem ons toelaten om een nauwkeurig en specifiek inzicht te krijgen in de netheid op het niveau van onze straten. Zo kunnen we onze manschappen en het materiaal nog gerichter inzetten. Dit project is het resultaat van een goede samenwerking tussen het Gewest en de gemeenten. We hopen nog meer dergelijke projecten op poten te zetten, om zo aan de Brusselaars de nette leefomgeving te geven waar ze recht op hebben.”
Achille Vandyck, Schepen van Openbare Netheid in Anderlecht :
“Het gebruik van camera’s en artificiële intelligentie vormt een van de belangrijkste pijlers van mijn actieplan inzake openbare netheid. Het was dan ook vanzelfsprekend dat Anderlecht aan dit innovatieve project zou deelnemen. De bundeling van middelen en gegevens tussen alle actoren die zich inzetten voor een duurzame verbetering van de netheid is onmisbaar. Ik ben verheugd concrete initiatieven zoals dit te zien ontstaan. Ze zullen ons in staat stellen de realiteit op het terrein beter te begrijpen en doeltreffender op te treden in het belang van onze inwoners.”
Geoffroy Kensier, Schepen van Openbare Netheid in Elsene :
“Met de invoering van avondploegen sinds april, zullen we van 7.00 tot 22.00 uur gegevens kunnen verzamelen over vrijwel het hele grondgebied van Elsene. Dankzij deze nieuwe instrumenten kunnen we op objectieve wijze de impact meten van de maatregelen die in het kader van ons nieuwe lokale netheidsplan worden genomen. En indien nodig, kunnen we onze middelen aanpassen, zowel op personeelsgebied, bijvoorbeeld door de veegploegen te reorganiseren, als op materieel gebied, door het aantal en de locatie van de openbare afvalbakken te rationaliseren. Met behoud van de werkgelegenheid, is het doel om de netheid te verbeteren in Elsene, de gemeente bij uitstek om iets te gaan drinken of zich te vermaken”
Cortexia, Cécile Fries-Martinez :
Al tien jaar verdedigen we een eenvoudig idee: netheid wordt niet gestuurd door de ingezette middelen, maar door de resultaten die op het terrein worden waargenomen. Zürich, Hamburg en vandaag ook Brussel kiezen ervoor om de werkelijke staat van hun straten objectief te meten, zodat ze hun acties kunnen richten waar ze de meeste impact hebben.
1 De camera maakt automatisch om de drie meter beelden langs de weg. Deze beelden worden lokaal geanalyseerd door de ingebouwde computer. Ze worden niet doorgestuurd naar het bedrijf CortexIA en worden voor het overgrote deel onmiddellijk verwijderd na verwerking. Deze manier van werken garandeert een hoog beschermingsniveau van de persoonsgegevens.
